نوشته ها

♟️خیانت کردید. خیانت نکردیم.

✒️غلامرضا طالبی

📔📔📔
در روز ۲۹ شهریور ۱۳۰۵ ،مستوفی الممالک پس از چند بار اکراه در پذیرفتن رئیس الوزرایی و نهایتا با وساطت گروهی از نمایندگان مجلس، مقام رئیس الوزرایی را پذیرفت و وزرای خود را برای گرفتن رای اعتماد به مجلس شورای ملی معرفی کرد.
او در نطقش در همان ابتدا گفت که شنیده ام عموزاده ام محمد مصدق می خواهد در مورد کابینه، پاره ای مذاکرات بکنند و بنده آن مذاکرات را در مجلس صلاح نمی دانم.
اما مصدق بر حرفش ماند و بر علیه وثوق الدوله که برای وزارت عدلیه و محمدعلی فروغی که کاندید وزارت جنگ بود،حرف زد و بیشتر هم در مورد وثوق الدوله و قرارداد ۱۹۱۹ و رشوه ای که گرفته بود حرف زد.
مدرس به دفاع از مستوفی الممالک و وثوق الدوله حرف زد و برای اینکه زهر رشوه گرفتن وثوق الدوله را کم کند،از جمله گفت که درست است که قرارداد امضا شده،اما نطفه منعقد نشده و یا سقط شده و بهتر است که از آن حرف زده نشود و باز برای اینکه زهر حرف های مصدق را کم کند،به مهاجرت نمایندگان در زمان جنگ اول جهانی اشاره کرد که اکثر آنها در آن مجلس هم حضور داشتند. او چنین گفت:
" بنده هم جزو مهاجرین بودم که با جمعی از آقایان ، سلیمان میرزا و عده ی دیگر و یک مشت از آقایان عقیده داشتند که این مهاجرت به صرفه و صلاح مملکت است.یک مشت دیگر معتقد بودند که بر ضرر مملکت است. مسایل سیاسی مسائل نظری است. در هر صورت دو دسته شدند. من از آن دسته بودم که عقیده ام بر این بود که خیر و صلاح مملکت در مهاجرت است. به مهاجرت رفتم و هرگز تنقید نکردیم از کسانی که مهاجرت را صلاح مملکت نمی دانستند. غیبت هم نکردیم. خودم صاحب عقیده بودم رفتم،پول هم از آلمان ها گرفتیم و خرج کردیم(یکی از نمایندگان( عدلی): خیانت کردید)مدرس: خیانت نکردیم."
در واقع نتیجه ای که از صحبت های مدرس به ذهن می رسید این بود که گروهی از جمله خود او، مهاجرت کردیم و از آلمان پول گرفتیم و خرج کردیم. افراد دیگری از جمله وثوق الدوله، مهاجرت نکرد،در تهران ماند و چون رئیس الوزرا بود،قرارداد ۱۹۱۹ را با انگلیس بست و او هم از انگلستان رشوه قرارداد را گرفت و خرج کرد.
و می شود اینطور حرف مدرس را جمع کرد که گفت: هم ما پول گرفته ایم( از آلمان) هم وثوق الدوله از انگلستان و این به آن در.
البته مدرس در ادامه ی همین صحبت می گوید که کارکن های قرارداد ۱۹۱۹،هشتصد نفر بوده اند که در کتاب زردی که بعد مردن من منتشر می شود،اسم آنها نوشته شده است.