♟️کریم ساعی و پیمان ترکمانچای
🌾🌾🌾
شاید عنوان این مطلب اندکی عجیب به نظر برسد.زیرا قرارداد ترکمانچای در اول اسفند ۱۲۰۶ شمسی بین پاسکوویچ روس و فتحعلیشاه امضا شده است و کریم ساعی در سال ۱۲۸۹ شمسی ، یعنی ۸۳ سال بعد از آن واقعه، در مشهد بدنیا آمده است.
اجازه بدهید تا عرض کنم:
کریم ساعی بعد از تولد در ۱۳۱۰ از دانشکده فلاحت لیسانس می گیرد و در دانشگاه برکلی امریکا ، دوره مهندسی جنگل را می خواند و در سال ۱۳۱۶ به ایران برمی گردد. او سازمان جنگلبانی ایران را تاسیس کرد و کتابهای مهمی چون جنگل و مرتع/جنگل شناسی/درختان جنگلی ایران/گونه های درختان جنگلی در ایران/پوشش برگهای جنگلی/روش بهره برداری از جنگل/ عوامل فرسایش خاک از آفریده های او هستند.
دکتر کریم ساعی در ۴ دیماه ۱۳۳۱ در یک هواپیمای جنگی داکوتا که در آن ایام مسافربری می کرده، در مسیر شیراز به تهران از شیراز سوار هواپیما شده و در ساوه موتور این هواپیما که در آن زمان به پرنده مرگ مشهور بوده اند، زیرا که موارد خرابی و سقوط زیادی داشته اند،موتورش از کار می افتد و سقوط می کند.
داستان سوار هواپیما شدن ساعی هم در نوع خود جالب است.ساعی بلیط نداشته، وارد هواپیما می شود و رو به مسافران، می گوید ؛ آقایان، من در کار کشاورزی مملکت هستم، فردا شنبه یک جلسه مهم برای دفع ملخ با یک هیات هلندی در تهران دارم و با وسیله دیگری ، شنبه به تهران نمی رسم، هر کس قبول کند که جایش را به من بدهد، هزینه یک هفته هتل او در شیراز و هزینه بلیط به عهده من خواهد بود‌. فریدون بهمنیار جایش را به دکتر ساعی می دهد و البته می گوید چون در منزل فامیل خواهم بود، هزینه ای ندارد.
تا اینجا بین دکتر کریم ساعی و قرارداد ترکمانچای ربطی پیدا نشد.
اما به قبل از تولد دکتر ساعی برگردیم.
عباس خان، والی ایروان، بعد از شکست ایران و قرارداد ترکمانچای به اصفهان می رود. املاکی به او می دهند و سروسامان می گیرد.یکی از پسران او در مشهد زندگی می کند و نامش علی اکبر مشت آق بالا بوده و پسر او به نام غلامحسین ، یک زن دوم می گیرد که کریم ساعی فرزند آن زن است. اگر چه رگ و ریشه کریم ساعی از بازماندگان ترکمانچای نیست، اما پرورش او نزد پدری که از بازماندگان ترکمانچای است، او را به ترکمانچای، اندکی وصل می کند.
خواستم به این بهانه برای خدماتی که دکتر کریم ساعی،برای کشاورزی این کشور متقبل شده،بهانه ای برای ادای احترام جستجو کنم. او کسی است که در کتابهایش، جنگل را مادر رودخانه ها نامید. و به عنوان کسی که اولین بار در کشور، نگاه علمی به جنگل را ترویج کرد، این نگاه به رودخانه ها، در این روزگار بسیار پرمعناست.