♟️سخنی در مورد تاریخ فرهنگستان

✒️غلامرضا طالبی

📔📔📔
قبل از اینکه فرهنگستان در دولت محمد علی فروغی (۱۳۱۴) تشکیل شود، در قبل از آن افرادی مانند ذبیح الله بهروز و ارباب کیخسرو در وزارت جنگ و بر اساس علایق رضاشاه، گرد آمدند و لغت هایی وضع کردند که مثلا ارتش و یا بزرگ ارتشتاران و بخش زیادی از عناوین ارتشی از آن جمله بود. در این میان در جاهای دیگر هم کسانی معادل سازی هایی کردند و کلماتی بعنوان جایگزین کلمات قبلی جا افتاد و یا به شوخی رایج شد. مثلا به جای " محرمانه" کلمه "کسی نفهمد" یا به جای کلمه " فوری" ، واژه ی،"دستپاچگی" و بجای مستقیم کلمه ی "سیخکی" را که اسبابی برای شوخی و مزاح بودند،رایج کردند.
میرزا علی اکبر حکمت در کتاب خاطره ها نوشته؛ نزد رضاشاه رفتم که کاری که در ارتش می شود، البته درست است ، ولی اجازه بفرمایید مجلسی تشکیل دهیم و نامش را فرهنگستان بگذاریم و در آنجا از روی دقت و بصیرت و با ملاحظه ی سوابق لغوی و تاریخی کلمه ها،به جای واژه های ثقیل و نامطلوب ، کلمه های فارسی مطلوب وضع کنیم.
اولین کلماتی که فرهنگستان وضع می کند،اصلاح اسامی وزارتخانه ها و ادارات مهم است، مثلا بجای بلدیه "شهرداری" ، بجای نظمیه، "شهربانی" ، بجای والی "استاندار" ، بجای معارف"فرهنگ" ،بجای رئیس الوزرا"نخست وزیر" ، بجای وزارت داخله"وزارت کشور" ، بجای وزارت صحیه"وزارت بهداری" ، بجای وزارت عدلیه"وزارت دادگستری" و نام بسیاری از،شهرها و آبادی ها از عربی و یا ترکی به فارسی تغییر داده شد. که به باور نویسنده در مناطق عرب نشین و یا ترک نشین تغییر نام آبادی ها و شهرها، یک زیاده روی نامناسب بوده است.