خدمت یا خیانت؟
♟️خدمت یا خیانت
🌾🌾🌾
در روزهای اول جنگ جهانی دوم، که مستوفی الممالک، رئیس الوزرای احمد شاه بود و اکثر سیاسیون ایران،سیاست حمایت از آلمان قیصری را در پیش گرفتند و به سمت مرزهای غربی ایران در قصر شیرین و کرمانشاه رهسپار شدند که در آن زمان،عراق کنونی در اختیار دولت عثمانی بود و آن دولت، متحد آلمان در جنگ بود.
مستوفی الممالک، ارباب کیخسرو و میرزاقاسم خان صور و عدل الملک را با معاهده ای که مورد موافقت دول روسیه و انگلستان بوده،از تهران به قم می فرستد تا آنها به عنوان نمایندگان مجلس شورای ملی آن را تصویب و مقدمات اجرای آن فراهم شود.
وقتی ارباب کیخسرو و دیگر فرستادگان مستوفی الممالک به قم می رسند، روز قبل،نمایندگان مجلس،به کاشان رفته بودند و آنها هم به کاشان می روند. مستوفی گفته بوده که اگر نمایندگان مجلس موافقت کنند،با تلگراف به او خبر دهند تا فشار روسها و انگلیس ها تمام شود و معاهده اجرایی شود.
معاهده ۱۵ ماده داشته که اهم آنها به شرح زیر است:
۱.دولتین روس و انگلیس کلیه ی قروض ایران را که از طریق بانکهای آنها شده، واگذار نمایند.
۲.دولتین تا یک ماه پس از جنگ بین الملل،ماهی سیصد هزار لیره بلاعوض به دولت ایران خواهند پرداخت.
۳.کلیه امتیازاتی که دولتین از سال ۱۹۰۷ به بعد گرفته اند،واگذار خواهد شد.
۴.عهدنامه ۱۹۰۷ میان روس و انگلیس راجع به ایران، ملغی خواهد شد.
۵.دولتین از حقوق قنسولی( کاپیتولاسیون )خود در ایران صرفنظر خواهند کرد.
۶.دولتین مخارج پنجاه هزار قشون را بلاعوض به ایران خواهند داد.
۷.انگلیس،بحرین را به دولت ایران واگذار خواهد کرد.
۸.دولت ایران حق داشتن یک اسکادران کشتی جنگی در دریای خزر را خواهد داشت.
و ...
متاسفانه مثل همه مواقع سخت تاریخی نمایندگان مجلس را هوای همبستگی با عثمانی و آلمان قیصری برداشته بود و تصمیم درستی نگرفتند. چون خبر به مستوفی الممالک رسید،او هم چون راهی در پیش نمی دید،استعفا کرد.
در پابان جنگ،ایران جزو کشورهایی بود که کشته شدگان آن از آنفلونزای اسپانیایی ،قحطی و وبا که همگی عوارض جنگ بودند،بیش از تمام کشته شدگان درگیری های مستقیم جنگ بین کشورهای درگیر جنگ بود و هیچ امتیازی نگرفت و امتیازاتی بسیاری از دست داد.
