♟️آیا عباس میرزا با شروع جنگ ترکمانچای مخالف بوده است؟

( بخش ششم)

✒️غلامرضا طالبی

📘📘📘

فصلی برای شایستگی:

اعلیحضرت پادشاه ممالک ایران

شایسته دانسته

همان فرزند خود

ولیعهد و وارث تخت

تعیین نموده.

اعلیحضرت امپراتور کل ممالک روسیه

از میل های دوستانه و تمنای صادقانه

در مزید استحکام این ولیعهدی

تعهد می کند ،

وارث برگزیده تاج و تخت ایران را

پادشاه بالاستحقاق این مملکت را.

بخشی از شعر ترکمنچای

_____________

نتایجی که شکست جنگ‌ترکمانچای به بار آورد، میوه تلخی بود که پسران عباس میرزا، تلاش داشتند آن را ثمره ی کار دیگران بدانند و از محمدشاه تا احمدشاه که آخرین شاه قاجار بود، تلاش مداومی به عمل آوردند که مسئولیت شروع جنگ را که بنا بر نص مورد قبول ایران، با ایران بود ، را بر گرده ی دیگران قرار دهند. حتی آنان تا آنجا پیش رفتند که فتحعلیشاه که به شدت از ورود به جنگ واهمه داشت و عباس میرزا که تمام تلاشش، معطوف به راه اندازی جنگ بود را تعویض مسئولیت کنند و بگویند این شاه بود که جنگ را می خواست و این عباس میرزا بود، که هشدار می داد نباید به جنگ ورود کنیم. آن پسران که میوه شیرین عهدنامه ی ترکمانچای ،نصیب شان شده بود و وارث تاج و تخت شده بود،کاری به تلخی کام مردم ایران نداشتند، اما برای اینکه دشنام شکست را بر دامن نداشته باشند، قرائت دروغ مرسوم را باب کردند که هنوز هم کار می کند و این نکته یکی از مشخصات عجیب و جالب جامعه ماست.

یک سند دیگر در مورد تلاش عباس میرزا برای شروع جنگ‌ترکمانچای را مرور کنیم:

حامد الگار با تکیه بر اظهارات افرادی مانند دروویل، افسر فرانسوی ارتش ایران در زمان جنگهای ایران و روس، عقیده دارد که عباس میرزا با تجدید جنگ ایران و روسیه موافق بود و از قبل برای آن زمینه چینی می کرد. الگار محرک اصلی تجدید جنگ را شخص عباس میرزا شمرده و نوشته است:

کوشش کسانی که شرح حال عباس میرزا را نوشته اند برای اینکه او را از مسئولیت هایی که در آغاز کردن جنگ داشته، تبرئه کنند،فهمیدنی، اما موفقیت آمیز نیست.

او اضافه می کند:

هر چند فتحعلیشاه امید داشت که عاقبت به وسایلی بتواند سرزمین هایی را که در نخستین جنگ با روسیه از دست رفته بود، باز پس بگیرد، ظاهرا همیشه برای از سرگرفتن عملیات جنگی اکراه داشته است. عباس میرزا که شخصا تصمیم به جنگ داشت، از سلاح فشار روحانیون سود جست تا فتحعلیشاه را ناگزیر به موافقت کند.