♟️یحیی خان مشیرالدوله

✒️ غلامرضا طالبی

🗒️🗒️🗒️
بنجامین، اولین سفیر آمریکا در ایران( در زمان ناصرالدین شاه )در سفرنامه اش ،در مورد وزرا و شخصیت های حکومت ناصرالدین شاه توضیحاتی داده است. توضیح او در مورد مشیرالدوله، دربردارنده دو سه نکته است و یک ربطی هم با امیرکبیر پیدا می کند.
" پست وزارت دادگستری(عدلیه) در کشورهای دیگر معمولا ار اهمیت خاصی برخوردار است ولی در ایران جز یک‌ پست تشریفاتی و افتخاری، چیز دیگری نیست.
وزیر عدلیه همیشه یکنفر غیرروحاتی است ولی کوچکترین نفوذ و دخالتی در اجرای قوانین و وضع آنها ندارد، زیرا در ایران قوانین عرف کاملا تحت الشعاع قوانین شرع هستند و قوانین شرع هم بوسیله روحانیون اجرا شده و قضاوت برعهده آنهاست که بهیچوجه تبعیتی از وزیر عدلیه ندارند.حالا ممکن است این سوال پیش آید که بدین ترتیب چرا اصولا وزارت عدلیه را بوجود آورده اند؟
جواب این سوال آن است که مقامات دولتی بدینوسیله بتدریج می خواهند از نفوذ روحانیون کاسته شود و قوانین عرف را جانشین شرع کنند ،که البته اینکار هم بسیار مشکل و حتی غیر ممکن است.
کمی قبل از آنکه من تهران را ترک کنم، در ژوئن ۱۸۸۵ یحیی خان مشیرالدوله که سال‌ها پست وزارت عدلیه را بعهده داشت بعنوان اعتراض و ناراحتی از مقام خود استعفا داد. استعفای او در ارتباط با عدم موفقیت در احراز پست وزارت خارجه بود که از بهار سال ۱۸۸۴ خالی مانده بود.
یحیی خان مشیرالدوله ترقیات خود را مرهون خدمات چندین ساله در دربار است. و البته شانس و فرصت هم به او یاری کرده، در جوانی هنگامی که شغل کوچکی در دربار داشت، در ساعات فراغت با یکی از افسران مشغول بازی بود و در این بازی کار آنها به نزاع و کشمکش رسید و افسر با قمه ای که در کمر داشت صورت یحیی خان را مجروح و خون آلود کرد که هنوز آثار آن جراحت در صورت او دیده می،شود.
یحیی خان با چهره ی خون آلود نزد شاه رفت و از آن افسر شکایت کرد. شاه پس از رسیدگی حق را به یحیی خان داد و افسر درباری بلافاصله مجازات شد. این واقعه موجب شد که توجه شاه بطرف یحیی خان که تا آنموقع ناشناس بود، جلب شود و از آن پس ترقیات او با لیاقتی که از خود نشان داد، شروع شد و مقامات مختلف را یکی پس از دیگری طی کرد کار بجایی رسید که با اجازه ی ناصرالدین شاه با خواهر او که زن تربیت شده و تحصیل کرده ای بود، ازدواج کرد.این زن، همان بیوه ی،میرزا تقی خان امیر نظام ،صدراعظم معروف ایران است که بدستور شاه و بر اثر اغوای بدخواهان به قتل رسید."