نوشته ها

♟️روزنبشت
۲ آبان ۱۴۰۵
۲۴ اکتبر ۲۰۲۶
✔️ شمس الدین محمد جوینی
✒️ غلامرضا طالبی
🌱🌱🌱
شمس الدین محمد جوینی وزیر دربار مغول، شاعر و نویسنده بوده است و وزارت هولاکو اولین ایلخان مغول، اباقا و نگودار را بر عهده داشته است.
روزگار که می گذرد ،خیلی چیزها فراموش می شود و مثلا در مورد افراد، نویسندگی و شاعری آنها به عنوان مفاخر کشور باقی می ماند و به نقش آنان در اتفاقات بوجود آمده، کمتر گفتگو می شود. واقعیت این است که کسانی، مغولان را به ایران دعوت کردند، و کمک کردند که قدرت شان، تحکیم شود، ولی در تاریخ،کمتر فجایع مغولان را به پای ایرانیانی که با آنها همدستی کرده اند. می نویسند!
شمس الدین جوینی برادر عطاملک جوینی است که عطاملک از شمس الدین معروفتر هم هست.
وی ۲۱ سال و به سخنی ۲۹ سال در دربار مغولان، وزیر بوده و شعری به نام چشم براه دارد که به شیوه رودکی در شعر بوی جوی مولیان، از اباقا دعوت کرده تا از جوین دیدن کند.
رقابت برای پست وزارت و سعایت قابل پیش بینی، سبب شد که فخرالدین قزوینی ،نزد ارغون شاه که پسر اباقا بود، بگوید که شمس الدین محمد جوینی، سم تهیه کرده بوده تا اباقا را بکشد. شاید همان شعر چشم براه، کارش را از یک‌جنبه منفی برای جوینی کرده باشد.او را در نزدیک اهر محاکمه می کنند و در نهایت کشته می شود. چهار پسر او و دو تا از نوه هایش و یک پسر عطاملک جوینی هم بر اثر این محاکمه، اعدام می شوند.
چند بیت از سعدی را که در زمانی که جوینی دارای قدرت بوده،در مدحش نوشته، بخوانیم:
نظر زمن دریغ مدار ای مه منظور
که مه دریغ نمی دارد از خلایق، نور

زچشم نیک نگه کرده ام تو را همه وقت
چرا چو چشمِ بد افتاده ام ز روی تو دور؟