♟پراکنده نویسی
سقوط صفویه و مرور چند اثر نوشتاری ارمنی/از کتاب یادداشتها و نوشته های دکتر زرین کوب
📕گزارش پطروس گیلاننتس
این گزارش توسط مولف که در زمان سقوط صفویه مقیم شهر رشت بوده برای میناس اسقف اعظم ارامنه نوشته شده است.
🖍ایام محاصره اصفهان
در ایام محاصره اصفهان در شهر گوسفند ، گاو یا اسب و شتری یافت نمی شد.اهل شهر گوشت الاغ را با قیمت یک من، دو تومان مصرف می کردند .خوردن گوشت سگ، گربه، پوست، چرم و ..در بین مردم رایج بود.
گرسنگی به حدی رسید که پسر جوانی ، پستان خواهر مرده اش را بریده و خورده.
بسیاری از اشخاص، بچه های خود را پختند و خوردند.
🖍 لشگر محمود افغان
شاید شمار لشگر محمود افغان و تنوع افراد موجود در آن هم نشان دهنده نوع اداره امور در اواخر دوره صفویه باشد. مثلا آنها جزیه زرتشتیان را نسبت به میزان مرسوم، بسیار افزایش داده بودند.
افغانی ۶۰۰۰ نفر
تفنگچی ایرانی ۲۰۰۰ نفر
زرتشتی ۱۰۰۰ نفر
تفنگچی ارمنی ۶۰۰ نفر
گرجی ۳۰ نفر
ترک( عثمانی) ۶۰ نفر
مولتانی ۵۰ نفر
این جمع شامل ۹۷۴۰ نفر جنگجو در سپاه محمود افغان می شود.